 |
|
|
Sözlü Tarih Çalışması
Cihangir’in semt tarihi yazılıyor
Eski Cihangirlilerin, yurt dışına göçmüş olsa dahi izi sürülerek en geniş biçimde anılarının derlenmesi, 20. yüzyıl Cihangir’ini hiç olmazsa anılarla yeniden inşa edilmesi gündemdeki ana hedeflerden biri. Basında Cihangir, romanda, öyküde Cihangir bu projenin uzantıları.
İstanbul’un en "global" semti neresidir diye sorulsa bunun yanıtı Cihangir’dir. Cihangir çok kültürlü bir semt. Ulusal söylemdeki olumsuz çıkarsamaları bir kenara bırakılırsa, "kozmopolit" bir yerleşim alanı. Yüzyıllardır din, dil, mezhep ayrımı gözetmeksizin, değişik unsurların bir arada yaşadığı, hoşgörünün egemen olduğu bir semt Cihangir. Beyoğlu’nun bir parçası, ancak İstiklal Caddesi’nin, eski deyişle Cadde-i Kebir’in eğlence ve alış-veriş ağırlıklı konumuna karşın Cihangir bilfiil oturulan bir semt. Beyoğlu’nun konut ağırlıklı bir cüz’ü. Kıyısında, bucağında eğlence eksik olmasa da Cihangirli diye bilinen yerleşik bir sekenesi var Cihangir’in...
Cihangir Güzelleştirme Derneği İstanbul’un sivil toplum kuruluşu kimliğindeki semt dernekleri arasında en etkin olanlarından biri. Derneğin düzenli çıkan yayın organı Cihangir Postası semt sakinlerine parasız dağıtılıyor. Cihangir güzelleştirme Derneği semt düzeyinde birçok etkinliği örgütlüyor. Semt sorunlarına eğiliyor, semti derleyip topluyor; özetle semt bilincinin, mahalle kimliğinin oluşmasına katkıda bulunuyor; bu konuda başı çekiyor. Derneğin en son girişimlerinden biri semt sakinlerinden Necile Deliceoğlu’nun koordinatörlüğünde Cihangir Semt Tarihi’nin yazılması...
İstanbul, üzerinde ciltler dolusu bilgi-belgenin toparlandığı, derlendiği bir kent. İstanbul’un adına dergiler çıkarılmış; ansiklopediler yayınlanmış, kütüphaneler kurulmuş. Her geçen gün İstanbul’la ilgili bilgilerimiz biraz daha pekişiyor. Ancak bu bilgileri "mikro" düzeye indirebilmek, bir başka deyişle derinleştirebilmek ancak semt ekseninde, cadde, sokak alanında, hatta mesken düzeyinde gerçekleştirilecek derlemeler, araştırmalarla mümkün kılınabilir. Günceli yakalayabilmek kadar geçmişe eğilmek gerekiyor semt kimlikleri oluşumunda. Tarih en geniş yöntem aygıtlarıyla devreye giriyor. Sözlü tarihten semt arkeolojisine, sanat tarihinden kent tarihçiliğine son derece çeşnili bir bakış açısıyla Cihangir gün ışığına çıkarılmayı bekliyor.
Sosyal bilimlerinin en güncel alanlarından biri kültür. Kültür tarihi tarihçilerin de en gözde konularından. Çok kültürlülük aslında toplumlarından doğası gereği. Ancak uzun yıllar monolitik yapılar vurgulanmış, çoğulculuk es geçilmiş. Cihangir Türkiye’de çok kültürlülüğün kolayca sınanabileceği ender semtlerden biri. Müslüman ve gayr-ı Müslim unsurların yüzyıllarca bir arada yaşadığı bu semt, 19. yüzyıldan itibaren İstanbul’un dünya pazarıyla bütünleşmesi sonucu çok sayıda "ecnebi"nin mesken tuttuğu bir coğrafyayı oluşturmuş. Kimbilir belki de İstanbul’un en güzel manzaralı pencerelerine sahip bu yöre başta Sıraselviler Caddesi olmak üzere kısa sürede yoğun bir yerleşim alanına dönüşmüş. On yıllarca İstanbul’un varlıklı kesiminin mesken, bir çok tabip, diş hekimi, avukat ve benzeri serbest meslek sahibinin işyeri olarak tercih ettiği Cihangir, Alman, İtalyan, Taksim hastaneleriyle de sağlık alanında ayrı bir yere sahip olmuş.
Cihangir Semt Tarihi projesi yukarıda belirtildiği gibi çok boyutlu bir proje. İnsan-mekan ilişkileri yerleşim kültürü açısından farklı boyutlar içeriyor. Camileri, tekkeleri, okulları, hastaneleri ayrı ayrı kendilerine özgü geçmişe dönük öyküleriyle ele alınabileceği gibi, semt sakinlerinin anılarıyla yaşattıkları günümüze kadar uzanan canlı tarihleriyle de işlenecek bir proje. Eski cihangirlilerin, yurt dışına göçmüş olsa dahi izi sürülerek en geniş biçimde anılarının derlenmesi, 20. yüzyıl Cihangir’ini hiç olmazsa anılarla yeniden inşa edilmesi gündemdeki ana hedeflerden biri. Basında Cihangir, romanda, öyküde Cihangir bu projelerin uzantıları.
Cihangir’in mekan bilgisi ayrı öneme sahip. Semtteki birçok bina dönemlerine özgü karakteristiklerini hala korumakta. Neo-klasik’ten art-nouveau’ya, art-deco’ya değişik üsluplar gözlenmekte sokak aralarında. Sanat tarihinin ve mimarlık tarihinin kuşatacağı alan epey geniş olacağa benziyor. Topografik yapısı ise Pervititch’ler başta olmak üzere en azından 19. yüzyılın ortalarına kadar sağlıklı bir biçimde izlenebiliyor. İstanbul’da çekirdek aileye dönüşümü simgeleyen konaktan apartmana geçiş Cadde-i Kebir’le birlikte Sıraselviler Caddesi’nde gözleniyor. Kışla Caddesi’nden (Taksim) Firuzağa’ya kadar uzanan anayol üzerinde Krissovergi, Gorgopulos, Kapsali, Gravier, Herakle, Aleksiadis, Kahyaoğlu, Stambulian, Yakimopulos, Kritikos, Apostelides dönemin çok daireli ünlü apartmanları. Bunarlın bir kısmı hala ayakta.
Cihangir Semt Tarihi Türkiye’de "mikro" tarihçilik alanında öncü projelerden biri olmaya aday. Cihangir Güzelleştirme Derneği bu konuda her türlü katkınıza açık.
|
|
|
|
